west omo zone

በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል ውስጥ ካሉት ስድስት ዞኖች አንዱ ነው። ዞኑ ሰባት ወረዳዎችን፣ ሦስት የከተማ አስተዳደሮችን እና 115 ቀበሌዎችን ያቀፈ ነው። የምዕራብ ኦሞ ዞን በሰሜን በኩል በቤንች ሸኮ እና በካፋ ዞኖች፤ በደቡብ በኩል በደቡብ ሱዳን፤ በምስራቅ በኩል በደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦች እና ሕዝቦች ክልል በደቡብ ኦሞ ዞን፤ እና በምዕራብ በኩል በጋምቤላ ክልል አኒዋ ዞን ይዋሰናል። ዞኑ ከ14,584 ካሬ ኪሎ ሜትር በላይ ስፋት ያለው የገጽታ ስፋት ያለው ሲሆን ሥነ ምህዳራዊ ስብጥሩ 57.4% ቆላማ፣ 34% መካከለኛ መሬት እና 8.6% ደጋማ መሬት ነው። በ1999 የሕዝብ እና የቤቶች ቆጠራ መሠረት የዞኑ ሕዝብ 345,209 እንደሆነ ይገመታል። ከ1999 የሕዝብ ቆጠራ በኋላ የመጡ እና በዞኑ ጎልዲያ እና ሻሻ አካባቢዎች የሰፈሩ የአማራ፣ የሲዳማ እና የካምባታ ሕዝቦች በዚህ ግምት ውስጥ አልተካተቱም። እ.ኤ.አ. በ2000 ዓ.ም. በዞኑ የሰፈሩት የእነዚህ ሰዎች ቁጥር 95,147 ሲሆን የዞኑ አጠቃላይ ህዝብ ቁጥር በአሁኑ ጊዜ 440,356 እንደሆነ ይገመታል። በምዕራብ ኦሞ ዞን የሚገኙ አራት ጎሳዎች ከሌሎች የኢትዮጵያ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦች እና ህዝቦች ጋር በሰላም እና በመከባበር ይኖራሉ፤ እነሱም መነኒት፣ ዲዚ፣ ሱሪ እና ዘልማሞ ናቸው። እነዚህ ጎሳዎች የራሳቸው ባህል፣ ታሪክ፣ ቋንቋ፣ የልብስ ዘይቤ፣ የአኗኗር ዘይቤ እና የአመጋገብ እሴቶች አሏቸው። በምዕራብ ኦሞ ዞን ሊለማ የሚችል 532,937 ሄክታር መሬት አለ፣ እና 169,212 ሄክታር መሬት ደግሞ የቀርከሃ ደኖችን ጨምሮ በደን የተሸፈነ ነው። የዞኑ ዓመታዊ የሰብል ሽፋን 281,894 ሄክታር ሲሆን ከዚህ ውስጥ 101,449 ሄክታር በቋሚ ሰብሎች የተሸፈነ ነው። 263,804 ሄክታር መሬት በግጦሽ መሬት የተሸፈነ ነው። ዞኑ በቆሎ እና ሌሎች የገለባ ሰብሎችን በማምረት የሚታወቅ ሲሆን ቅመማ ቅመሞች እና ቡናም በስፋት ይበቅላሉ። በዞኑ 47 ባለሀብቶች፣ በግብርና ዘርፍ 41 እና በኢንዱስትሪ ዘርፍ ስድስት ናቸው። የምዕራብ ኦሞ ዞን ብዙ የተፈጥሮ ሀብቶች አሉት፣ በተለይም የማዕድን ሀብቶች። በዞኑ ውስጥ ወርቅ እና ሌሎች ውድ ማዕድናት በብዛት ይገኛሉ። ዞኑ በእንስሳት ሀብትም ይታወቃል እና በክልሉ ውስጥ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው አርብቶ አደሮች አሉት። ዞኑ በርካታ የቱሪስት መስህቦች አሉት፣ ከእነዚህም ውስጥ የኦሞ ብሔራዊ ፓርክ፣ የቼው አፈር፣ ትላልቅ ወንዞችና ፏፏቴዎች፣ የፍል ውሃ ምንጮች፣ የሱሪ ብሔረሰብ ቡድን የዶንጋ እንስሳት እና ሌሎች ዓይንን የሚስቡ የተፈጥሮ መስህቦችን ያካትታል። የኦሞ ብሔራዊ ፓርክ ከዞኑ ዋና ከተማ ጀሙ 184 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ይገኛል። “ውዲንቢ” የሚባል እንስሳ በኦሞ ፓርክ ውስጥ ብቻ ይገኛል። ቼው አፈር ሌላው ዓይንን የሚስብ መስህብ ሲሆን ከዞኑ ዋና ከተማ 60 ኪ.ሜ ርቀት ላይ በሚገኘው መነኒት ሻሻ አውራጃ ውስጥ ይገኛል። ምንም እንኳን ዞኑ ብዙ የተፈጥሮ ሀብቶች ቢኖሩትም፣ ከፍተኛ የመንገድ ችግር አለበት። ከዋችቻ ማጂ ከተማ እስከ ማጂ አውራጃ 173 ኪ.ሜ ብቻ የሚተዳደረው በኢትዮጵያ መንገዶች